Gerrit Braamcamp, verzamelaar

Gerrit Braamcamp met een zijden huismuts om de pruik af te lossen. Gravure door Reinier Vinkeles naar een tekening van Jacob Xavery

Gerrit Braamcamp (Amsterdam, 18 november 1699Amsterdam, 17 juni 1771) of Geraldo was een succesvolle destillateur, houthandelaar en kunstverzamelaar. Hij behoorde tot de belangrijkste kooplieden van Amsterdam. Gerrit Braamcamp bouwde een soort imperium op met een houthandel en scheepstimmerwerf op het einde van de Hoogte Kadijk, tegenover de scheepswerven van de VOC op Oostenburg.

De katholieke Braamcamp verzamelde in ongeveer dertig jaar tijd een belangrijke kunstcollectie van 17e-eeuwse hollandse schilders met 380 werken.[2] Hij stond op goede voet met de schilders Jacob de Wit, Cornelis Troost, Jan ten Compe, Jacob Xavery (1736-1774?), de bloemschilder en zoon van Jan-Baptist Xavery, de beeldhouwer, Georges-François Blondel en de dichter Jan Baptista Wellekens. Van zijn collectie zijn nog maar slechts enkele werken in Nederlandse musea.[3][4]

Biografie

De oorsprong van de familie Braamcamp ligt in Rijssen. Zijn vader Jan of Johannes (1671-1713) was in 1699 in een Amsterdamse schuilkerk getrouwd met Hendrina van Beeck (-1721), een weduwe van een wijnkoper, met een winkel op de N.Z. Achterburgwal, nu de Spuistraat.[5] Daar schuinachter het stadhuis groeide Gerrit ook op tussen de fusten en wijnvaten. Toen zijn moeder, een dochter van Gerrit P. van Beeck, een huistimmerman, afkomstig uit Woudrichem, maar in 1669 getrouwd met de schatrijke Agatha Bijl, stierf, werd Gerrit verantwoordelijk voor de opvoeding van twee broers tot ze 25 waren; de 16-jarige Dirk deed zijn opleiding in Lissabon en moest die afmaken. Dat was in 1717 bij testament uitdrukkelijk bepaald.

Bij zijn huwelijk in 1727 met Elisabeth Klumper, de dochter van een ijzerhandelaar, woonde Gerrit op de Herengracht.[6] Het echtpaar kreeg twee kinderen die zijn gedoopt in de Mozes- en Aaronkerk, maar niet oud werden. Gerrit was lid van het wijnkopersgilde in de Koestraat; zijn schrandere broer Rutger ook wel Rodrigo (1705-1782) was tapper in de Zoutsteeg tussen de Niewendijk en het Damrak, waar de portwijn werd verkocht[7] maar tevens een herberg en Gerrit in 1733 kantoor hield.[Gedenkschriften van Jan Sinkel de Jonge] Rutger werd lid van het kuipersgilde in de Barndesteeg bij de Nieuwmarkt. Zijn broers Dirk (1701-1755) en Herman (1709-1775) woonden in Lissabon en zullen de wijn en port hebben verstuurd.[8] Zijn boekhouder was Jan Sinkel, tevens bekend als vertaler Frans en Italiaans. In 1736 begon Gerrit een houthandel aan het einde van de Nieuwe Vaart, genaamd ‘t Klaverblad; hij had daarvoor een contract gesloten met vier Amsterdammers. In (de zomer van) 1737 woonde hij op de Nieuwe Plantage tegenover de Stadsherberg, nu het verzorgingstehuis St Jacob. In 1739 trouwde het personeelslid, de mooie Geertrui Springer, met de Italiaanse markies Bartholomeus de Andrioli en verhuisde naar Huis te Vogelenzang..

De Plantage Middenlaan door Hendrik Keun

In oktober 1742 stierf zijn vrouw, die in de Nieuwe kerk werd begraven. Het was een kostbare begrafenis en de klok werd naar katholiek gebruik twee uur geluid. Braamcamp woonde inmiddels aan de Buitenkant om een oogje in het zeil te houden op zijn schepen en begon met verzamelen. In 1748 hield hij op met de houthandel en richtte zich op bankieren.

Vanaf november 1749 bewoonde hij het zuidelijke gedeelte van het Trippenhuis waar hij zijn kunstcollectie onderbracht.[9] De andere helft werd verhuurd aan de VOC, kamer van Zeeland. Beneden bij de binnenplaats zat een suppoost.[10] Hij bezat toen al volgens Sinkel een bijzondere klok, in 1738 ontworpen door Charles Clay met in een kast daaronder een orgel, waarvoor G.F. Händel de muziek componeerde.[https://www.museumspeelklok.nl/zien-doen/agenda-nieuws/koninklijke-speelklok-wereldklasse-aangekocht/] Inwonend was zijn 6-jarige Portugese neefje Gerardo Wenceslau Braamcamp, die naar Holland was gekomen om de taal te leren.[Gedenkschriften van Jan Sinkel de Jonge] Braamcamp was bevriend met de schilders Jacob de Wit en Cornelis Troost. Hij liet zich assisteren door de houtkoper Engel Sam, die kopien van zijn schilderijen tekende.

In 1755 kocht hij het naastgelegen woonhuis op de Kloveniersburgwal voor 22.600 gulden van de erfgenaam van Tymen Jacobsz. Hinlopen.[11] Hij kreeg in datzelfde jaar bezoek van Frederik de Grote, die incognito door Holland reisde en schilderijen verzamelde voor zijn onderkomen in Potsdam.

File:Overzicht voorgevel met beelden - Amsterdam - 20353493 - RCE.jpg
HUIS SWEEDERIJCK: Overzicht voorgevel met beelden van Ignatius en Jan van Logteren.

In 1758 kocht hij een pand genaamd Sweedenrijk op Herengracht 462 in de Gouden Bocht, dat hij liet verbouwen met een nieuwe “zaal”. In dat zelfde jaar gaf hij opdracht tot de verbouwing van twee panden op de Kloveniersburgwal/Rusland tot een deftig logement genaamd het Wapen van Amsterdam, met een marmeren gang en dertig kamers. Bij het gebouw behoorde een veilingzaal. Het geheel zou pas in 1771 definitief gereed komen, maar schijnt al vanaf 1762 bezocht te zijn door buitenlanders.

In 1759 leende hij de Graaf van Gronsveld 10.000 gulden om een porseleinfabriek in Weesp op te zetten. Braamcamp was in het bezit van en zilveren servies in Lodewijk XV-stijl dat als voorbeeld is gebruikt? In 1765 kocht hij een aantal werken uit de collectie van de gefailleerde Leendert Pieter de Neufville. In 1766 verkocht hij een aantal schilderijen. Er is een beroemde catalogus gedrukt, waarin 228 schilderijen zijn opgesomd, met zijn portret op de titelpagina. Hij bezat het enige maritieme stuk van Rembrandt, Christus in de storm op het meer van Galilea.[Naauwkeurige notitie van het uitmuntend cabinet schilderyen […] nagelaaten by […] Gerret Braamcamp] In 1768 liet hij zijn tekeningen veilen. In 1768 kwam de pas getrouwde stadhouder Willem V met zijn vrouw en de hertog van Brunswijk op bezoek om de collectie te bekijken; in 1769 kwam de Corsicaanse vrijheidsstrijder Pascal Paoli langs om in Holland (opnieuw) zijn goede vriend James Boswell te treffen. Braamkamp had een probleem met Hermannus Boerhave, de beroemde dokter, over een kelder op de Kloveniersburgwal die hij verhuurde?
 
Toen hij ziek werd, besloot Braamcamp zijn gehele collectie te verkopen, maar stierf enkele weken voor de veiling plaats vond 31 juli 1771.[12] Er waren 12.000 toegangsbewijzen gedrukt en gedurende drie weken waren kijkdagen; 20.000 mensen zouden langs zijn geweest. Op 6 augustus 1771 werden het zilverwerk, Chinees porselein en Japans lakwerk, etc. verkocht. Op 27 January 1772 en volgende Dagen werd nog een inboedelveiling gehouden.[13] De schilderijen en prenten brachten 260.000 gulden op en zijn bezit aan onroerend goed was bijna een miljoen waard.[14] De erfenis ging naar zijn adellijke neven Braamcamp de Almeida in Portugal en de van oorsprong Twentse schoonfamilie Gerardus Jacobus Staats.[15]

Vrouw Maria

Catharina de Grote kocht op de veiling van Braamcamp een aantal werken van Paulus Potter en Gerard Dou, die verloren gingen 9 oktober 1771 tijdens de zeereis van de Vrouw Maria naar Sint Petersburg.[16] Al vanaf het vertrek had het kleine schip te maken met zware winden, storm en regen. In Helsingør had de kapitein de tol betaald en had de douane een beschrijving gemaakt van de lading die volgens de Deense registers bestond uit goederen als suiker, linnen, kaas, papier, zink en indigo. Het kostbaarste deel van de lading dat bestemd was voor het keizerlijke hof van Rusland was niet beschreven. Misschien was het geheim of vonden de autoriteiten het niet nodig om vervoer voor vorstenhuizen, dat over het algemeen tolvrij was, te beschrijven. Het schip kwam begin oktober in een zware storm, sloeg stuk op een rots en zonk na enige tijd naar de bodem van de zee. Het niet beschreven deel van de lading bestond uit circa 30 kostbare schilderijen van grote Nederlandse schilders als Rembrandt, Brueghel, Ter Borch, Jan Steen enz.[17] Het wrak is gelocaliseerd en in Kopenhagen zijn papieren met de lading gevonden.[18]

Man Writing a Letter by Gabriël Metsu.jpg
De briefschrijfende man door Gabriel Metsu in de collectie Braamcamp, gekocht door John Hope (1737 – 1784).  Hij bezat nog acht andere schilderijen van Metsu. Ook de pendant de brieflezende vrouw en het portret van de familie Hinlopen.[Le temple des arts ou le cabinet de M. Braamcamp / Par M. De Bastide.]

Werken

  • Musaeum Braamcampianum, ofte Korte beschryvinge van het uitmuntend cabinet schilderyen, teekeningen, prenten, beelden, enz., nagelaten by wyl. den heere Gerret Braamcamp : hetwelk verkogt is in Amsterdam op den 31 July 1771. en volgende dagen in ’t logement Het Wapen van Amsterdam : benevens de pryzen en naamen der respect. koopers, ..
  • Catalogus van het overheerlyke wydvermaarde en alombekende kabinet van … Japansche porcelynen, … neevens de gantsche collecte van … Japansch verlakt werk, … mitsgaders een groote party … zilverwerk …. Alles … by een versameld … by wylen den heere Gerret Braamcamp. : Alle het welke verkogt zal werden op dingsdag den 6 augustus 1771. en volgende dagen …

Varia

Bronnen, noten en/of referenties

  1. http://www.dbnl.org/tekst/kram011leve01_01/kram011leve01_01_0007.php
  2. http://www.sothebys.com/app/live/lot/LotDetail.jsp?lot_id=159536557
  3. http://www.codart.nl/publications/show/chapter/3/
  4. http://ahm.adlibsoft.com/ahmonline/detail.aspx
  5. http://pagfam.geneall.net/1180/pessoas.php?id=1042271
  6. Volgens I.H. van Eeghen bewoonde Gerrit in 1732 Singel 292; een huis met een pleintje aan de Herengracht.
  7. http://www.vogelenzang.org/huis%20te%20vogelenzang.htm
  8. Herman werd in 1751 resident van Frederik de Grote, de koning van Pruisen. Bille, C. (1961) De tempel der kunst, of, Het kabinet van den heer Braamcamp, p. 19.
  9. http://www.inghist.nl/retroboeken/nnbw/#10:531
  10. GEDENKSCHRIFTEN VAN JAN SINKEL DE JONGE door J.A. Alberdingk Thijm
  11. https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/indexen/transportakten_voor_1811/zoek/query.nl.pl?i1=1&v1=G*&a1=Braam%3Famp&r1=27&x=14&z=a
  12. Bille, C. (1961) De tempel der kunst, of, Het kabinet van den heer Braamcamp
  13. Bille, C. (1961) De tempel der kunst, of, Het kabinet van den heer Braamcamp, p. 46.
  14. https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/indexen/transportakten_voor_1811/zoek/query.nl.pl?i1=1&v1=G*&a1=Braam%3Famp&r1=26&x=14&z=a
  15. Doopbewijs Stadsarchief
  16. http://www.nba.fi/en/empress
  17. http://home.planet.nl/~hend4909/nkc/nkc2009.htm
  18. http://www.abc.se/~pa/publ/vr_maria.htm

 1,889 total views,  2 views today

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *