{"id":13048,"date":"2026-07-15T20:34:14","date_gmt":"2026-07-15T18:34:14","guid":{"rendered":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/?page_id=13048"},"modified":"2026-07-15T20:34:14","modified_gmt":"2026-07-15T18:34:14","slug":"memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/","title":{"rendered":"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise"},"content":{"rendered":"<section id=\"mwAQ\" data-mw-section-id=\"0\">\n<p id=\"mwCA\">Les\u00a0<i id=\"mwCQ\"><b id=\"mwCg\">M\u00e9moires de Sanson<\/b><\/i>\u00a0\u2014 sous-titr\u00e9s\u00a0<i id=\"mwCw\">M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/i>\u00a0\u2014 sont un ensemble de r\u00e9cits m\u00e9morialistes attribu\u00e9s \u00e0 la famille\u00a0<a id=\"mwDA\" class=\"mw-disambig\" title=\"Sanson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Sanson\" rel=\"mw:WikiLink\">Sanson<\/a>, dynastie d\u2019ex\u00e9cuteurs parisiens active sous l\u2019<a id=\"mwDQ\" title=\"Ancien R\u00e9gime\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Ancien_R%C3%A9gime\" rel=\"mw:WikiLink\">Ancien R\u00e9gime<\/a>\u00a0et la\u00a0<a id=\"mwDg\" title=\"R\u00e9volution fran\u00e7aise\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_fran%C3%A7aise\" rel=\"mw:WikiLink\">R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/a>. Les premi\u00e8res versions, publi\u00e9es \u00e0 partir de\u00a0<a id=\"mwDw\" title=\"1830 en litt\u00e9rature\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/1830_en_litt%C3%A9rature\" rel=\"mw:WikiLink\">1830<\/a>, furent \u00e9labor\u00e9es avec la collaboration de\u00a0<a id=\"mwEA\" title=\"Louis-Fran\u00e7ois L'H\u00e9ritier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis-Fran%C3%A7ois_L'H%C3%A9ritier\" rel=\"mw:WikiLink\">Louis-Fran\u00e7ois L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain<\/a>\u00a0et, avec la participation ponctuelle d\u2019<a id=\"mwEQ\" title=\"Honor\u00e9 de Balzac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honor%C3%A9_de_Balzac\" rel=\"mw:WikiLink\">Honor\u00e9 de Balzac<\/a>. M\u00ealant traditions familiales, \u00e9pisodes historiques et reconstructions romanc\u00e9es, elles suscit\u00e8rent des doutes sur leur authenticit\u00e9 d\u00e8s leur parution. Au milieu du\u00a0<a id=\"mwEg\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>,\u00a0<a id=\"mwEw\" class=\"new\" title=\"Henri-Cl\u00e9ment Sanson (1799-1889) (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri-Cl%C3%A9ment_Sanson_(1799-1889)?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Henri-Cl\u00e9ment Sanson (1799-1889)&quot;]}}\">Henri-Cl\u00e9ment Sanson (1799-1889)<\/a>\u00a0publia une nouvelle s\u00e9rie de m\u00e9moires, notamment\u00a0<i id=\"mwFA\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d&#8217;ex\u00e9cuteurs<\/i>, destin\u00e9e \u00e0 retracer l\u2019histoire de sa famille et de la justice criminelle. Bien que leur valeur documentaire demeure discut\u00e9e, certains historiens estiment que ces ouvrages pourraient conserver des \u00e9l\u00e9ments issus de traditions familiales ou de documents aujourd\u2019hui disparus.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwFg\" data-mw-section-id=\"1\" aria-labelledby=\"Histoire\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Histoire\">Histoire<\/h2>\n<\/div>\n<section id=\"mwFw\" data-mw-section-id=\"2\" aria-labelledby=\"Les_\u00ab_M\u00e9moires_\u00bb_de_1830\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Les_\u00ab_M\u00e9moires_\u00bb_de_1830\"><span id=\"Les_.C2.AB_M.C3.A9moires_.C2.BB_de_1830\"><\/span>Les \u00ab<span id=\"mwGA\">\u00a0<\/span>M\u00e9moires<span id=\"mwGQ\">\u00a0<\/span>\u00bb de 1830<\/h3>\n<\/div>\n<p id=\"mwGg\">Dans les derniers mois de 1829 ou les premiers mois de 1830, L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain qui venait de donner avec un grand succ\u00e8s (d\u2019argent) les M\u00e9moires de Vidocq proposa au libraire Mame la publication des M\u00e9moires de Sanson. L\u2019affaire se conclut et Charles-Henry Sanson signa un trait\u00e9 par lequel il s\u2019engageait \u00e0 laisser mettre son nom sur les volumes et \u00e0 fournir des documents et mat\u00e9riaux aux \u00ab<span id=\"mwGw\">\u00a0<\/span>teinturiers<span id=\"mwHA\">\u00a0<\/span>\u00bb accept\u00e9s par lui\u00a0<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-1&quot;}}\"><a id=\"mwHQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-1\"><span id=\"mwHg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwHw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span id=\"mwIA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwIQ\">En 1829\u20131830, l\u2019imprimeur Hippolyte Tilliard lan\u00e7a la publication des\u00a0<i id=\"mwIg\">M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/i>\u00a0avec la collaboration de\u00a0<a id=\"mwIw\" title=\"Louis-Fran\u00e7ois L'H\u00e9ritier\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis-Fran%C3%A7ois_L'H%C3%A9ritier\" rel=\"mw:WikiLink\">Louis-Fran\u00e7ois L&#8217;H\u00e9ritier<\/a>, d\u2019<a id=\"mwJA\" title=\"Honor\u00e9 de Balzac\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Honor%C3%A9_de_Balzac\" rel=\"mw:WikiLink\">Honor\u00e9 de Balzac<\/a><sup id=\"cite_ref-2\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-2&quot;}}\"><a id=\"mwJQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-2\"><span id=\"mwJg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwJw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span id=\"mwKA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0et peut-\u00eatre d\u2019<a id=\"mwKQ\" title=\"\u00c9mile Marco de Saint-Hilaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89mile_Marco_de_Saint-Hilaire\" rel=\"mw:WikiLink\">\u00c9mile Marco de Saint-Hilaire<\/a>.\u00a0<a id=\"mwKg\" title=\"Paul Lacroix (\u00e9crivain)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Paul_Lacroix_(%C3%A9crivain)\" rel=\"mw:WikiLink\">Paul Lacroix<\/a>\u00a0refusa de participer au projet<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-3&quot;}}\"><a id=\"mwKw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-3\"><span id=\"mwLA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwLQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span id=\"mwLg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. D\u00e8s\u00a0<time id=\"mwLw\" class=\"nowrap\" datetime=\"1830-02\" data-sort-value=\"1830-02\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;date&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Date&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;f\u00e9vrier 1830&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">f\u00e9vrier 1830<\/time>, une premi\u00e8re critique mit en doute l\u2019authenticit\u00e9 de l\u2019ouvrage<sup id=\"cite_ref-4\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-4&quot;}}\"><a id=\"mwMA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-4\"><span id=\"mwMQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwMg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span id=\"mwMw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwNA\">La publication ne fut jamais men\u00e9e \u00e0 terme. Interrompue par la\u00a0<a id=\"mwNQ\" title=\"Trois Glorieuses\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Trois_Glorieuses\" rel=\"mw:WikiLink\">r\u00e9volution de juillet 1830<\/a>, elle fut ensuite d\u00e9nonc\u00e9e par Henri Sanson et son fils Henri-Cl\u00e9ment comme excessivement romanc\u00e9e. Henri autorisa n\u00e9anmoins son fils \u00e0 revoir et corriger certains passages<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-5&quot;}}\"><a id=\"mwNg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-5\"><span id=\"mwNw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwOA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span id=\"mwOQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Balzac reconnut plus tard avoir \u00e9t\u00e9 l\u2019auteur principal du premier volume<sup id=\"cite_ref-6\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-6&quot;}}\"><a id=\"mwOg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-6\"><span id=\"mwOw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwPA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span id=\"mwPQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwPg\">Le premier volume allait jusqu\u2019\u00e0 faire remonter l\u2019origine de la famille Sanson au\u00a0<a id=\"mwPw\" title=\"XIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIIIe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIIIe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIIIe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"13\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, tandis que le second adoptait une structure dramatique inspir\u00e9e du roman historique. Bien que largement consid\u00e9r\u00e9s comme apocryphes, ces textes exerc\u00e8rent une influence durable et inspir\u00e8rent directement la nouvelle de Balzac\u00a0<a id=\"mwQA\" title=\"Un \u00e9pisode sous la Terreur\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Un_%C3%A9pisode_sous_la_Terreur\" rel=\"mw:WikiLink\">Un \u00e9pisode sous la Terreur<\/a>, remani\u00e9e en 1842 sous le titre\u00a0<i id=\"mwQQ\">Une messe en 1793<\/i>, puis int\u00e9gr\u00e9e \u00e0\u00a0<i id=\"mwQg\">La Com\u00e9die humaine<\/i>\u00a0en 1845.<\/p>\n<p id=\"mwQw\">\u00c0 l\u2019origine, le projet aurait \u00e9t\u00e9 lanc\u00e9 avec l\u2019accord d\u2019Henri Sanson, qui esp\u00e9rait publier des souvenirs li\u00e9s \u00e0 sa famille et \u00e0 la R\u00e9volution fran\u00e7aise. Selon plusieurs t\u00e9moignages post\u00e9rieurs, un d\u00eener aurait r\u00e9uni Sanson, Louis-Fran\u00e7ois L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain et divers collaborateurs litt\u00e9raires, parmi lesquels Honor\u00e9 de Balzac<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-7&quot;}}\"><a id=\"mwRA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-7\"><span id=\"mwRQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwRg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span id=\"mwRw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwSA\">Toutefois, la publication prit rapidement un caract\u00e8re fortement romanc\u00e9. En juillet 1830, Henri Sanson demanda l\u2019interruption du projet et autorisa son fils Henri-Cl\u00e9ment \u00e0 revoir et corriger les textes d\u00e9j\u00e0 r\u00e9dig\u00e9s<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-8&quot;}}\"><a id=\"mwSQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-8\"><span id=\"mwSg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwSw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span id=\"mwTA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwTQ\">D\u00e8s le milieu du\u00a0<a id=\"mwTg\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, certains commentateurs associaient surtout Balzac aux passages les plus dramatiques des\u00a0<i id=\"mwTw\">M\u00e9moires<\/i>, notamment ceux consacr\u00e9s \u00e0 l\u2019ex\u00e9cution de Louis XVI.<\/p>\n<p id=\"mwUA\">Le projet fut interrompu par la\u00a0<a id=\"mwUQ\" class=\"mw-redirect\" title=\"R\u00e9volution de juillet 1830\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%A9volution_de_juillet_1830\" rel=\"mw:WikiLink\">r\u00e9volution de juillet 1830<\/a>\u00a0et fut rapidement contest\u00e9 par Henri Sanson et son fils Henri-Cl\u00e9ment, qui le jugeaient trop romanc\u00e9. Balzac continua toutefois \u00e0 s&#8217;int\u00e9resser au sujet et r\u00e9utilisa une partie de cette mati\u00e8re dans plusieurs \u0153uvres ult\u00e9rieures.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwUg\" data-mw-section-id=\"3\" aria-labelledby=\"L\u2019\u0153uvre_d\u2019Henri-Cl\u00e9ment_Sanson_(1862\/63)\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"L\u2019\u0153uvre_d\u2019Henri-Cl\u00e9ment_Sanson_(1862\/63)\"><span id=\"L.E2.80.99.C5.93uvre_d.E2.80.99Henri-Cl.C3.A9ment_Sanson_.281862.2F63.29\"><\/span>L\u2019\u0153uvre d\u2019Henri-Cl\u00e9ment Sanson (1862\/63)<\/h3>\n<\/div>\n<p id=\"mwUw\"><a id=\"mwVA\" title=\"Famille Sanson\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Famille_Sanson#Fin_de_la_lign%C3%A9e_:_Henri-Cl%C3%A9ment_Sanson_(1799-1889)\" rel=\"mw:WikiLink\">Henri-Cl\u00e9ment Sanson<\/a>\u00a0(1799\u20131889), dernier repr\u00e9sentant de la lign\u00e9e des ex\u00e9cuteurs Sanson jusqu\u2019\u00e0 la suppression de la charge en 1847, entreprit de reprendre et de r\u00e9organiser les anciens\u00a0<i id=\"mwVQ\">M\u00e9moires<\/i>\u00a0publi\u00e9s sous le nom de sa famille. Entre 1862 et 1863, il publia\u00a0<i id=\"mwVg\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs, 1688\u20131847<\/i>, en six volumes.<\/p>\n<p id=\"mwVw\">Selon\u00a0<a id=\"mwWA\" class=\"new\" title=\"Philippe Bourdin (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Bourdin?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Philippe Bourdin&quot;]}}\">Philippe Bourdin<\/a>, un publiciste connu sous le nom de \u00ab<span id=\"mwWQ\">\u00a0<\/span>d\u2019Olbreuse<span id=\"mwWg\">\u00a0<\/span>\u00bb aurait particip\u00e9 \u00e0 la r\u00e9daction ou \u00e0 la r\u00e9vision d\u2019une partie de l\u2019ouvrage<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-9&quot;}}\"><a id=\"mwWw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-9\"><span id=\"mwXA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwXQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span id=\"mwXg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<a id=\"mwXw\" title=\"G. Lenotre\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/G._Lenotre\" rel=\"mw:WikiLink\">G. Lenotre<\/a>, plus affirmatif, lui attribuait les trois premiers chapitres du premier volume<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-10&quot;}}\"><a id=\"mwYA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-10\"><span id=\"mwYQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwYg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span id=\"mwYw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwZA\">L\u2019ouvrage visait \u00e0 retracer l\u2019histoire de la dynastie Sanson et de la justice criminelle en France. Henri-Cl\u00e9ment affirmait s\u2019appuyer sur des journaux, notes et papiers familiaux transmis depuis le\u00a0<a id=\"mwZQ\" title=\"XVIIIe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XVIIIe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XVIIIe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XVIIIe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"18\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XVIII<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, documents aujourd\u2019hui disparus. Tr\u00e8s populaire sous le\u00a0<a id=\"mwZg\" title=\"Second Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Second_Empire\" rel=\"mw:WikiLink\">Second Empire<\/a>, l\u2019ensemble m\u00eale souvenirs familiaux, r\u00e9cits historiques et sc\u00e8nes fortement dramatis\u00e9es. Il \u00e9voque notamment Cartouche,\u00a0<a id=\"mwZw\" title=\"Robert-Fran\u00e7ois Damiens\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Robert-Fran%C3%A7ois_Damiens\" rel=\"mw:WikiLink\">Damiens<\/a>,\u00a0<a id=\"mwaA\" title=\"Charlotte Corday\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Charlotte_Corday\" rel=\"mw:WikiLink\">Charlotte Corday<\/a>,\u00a0<a id=\"mwaQ\" title=\"Louis XVI\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Louis_XVI\" rel=\"mw:WikiLink\">Louis XVI<\/a>, le duc d\u2019Orl\u00e9ans, ainsi que divers \u00e9pisodes li\u00e9s au\u00a0<a id=\"mwag\" title=\"Tribunal r\u00e9volutionnaire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Tribunal_r%C3%A9volutionnaire\" rel=\"mw:WikiLink\">Tribunal r\u00e9volutionnaire<\/a><sup id=\"cite_ref-11\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-11&quot;}}\"><a id=\"mwaw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-11\"><span id=\"mwbA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwbQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span id=\"mwbg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwbw\">Les critiques modernes soulignent le caract\u00e8re m\u00e9lodramatique et parfois sensationnaliste de l\u2019\u0153uvre, dans la tradition du \u00ab<span id=\"mwcA\">\u00a0<\/span>roman noir<span id=\"mwcQ\">\u00a0<\/span>\u00bb et de la litt\u00e9rature m\u00e9morialiste du\u00a0<a id=\"mwcg\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a><sup id=\"cite_ref-12\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-12&quot;}}\"><a id=\"mwcw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-12\"><span id=\"mwdA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwdQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span id=\"mwdg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Toutefois, certains historiens consid\u00e8rent que ces volumes pourraient \u00e9galement conserver des \u00e9l\u00e9ments issus de traditions familiales ou de documents aujourd\u2019hui perdus, notamment concernant le fonctionnement quotidien du Tribunal r\u00e9volutionnaire et de ses auxiliaires.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n<section id=\"mwdw\" data-mw-section-id=\"4\" aria-labelledby=\"Motivation_et_fiabilit\u00e9_de_l\u2019\u0153uvre_d\u2019Henri-Cl\u00e9ment_Sanson\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Motivation_et_fiabilit\u00e9_de_l\u2019\u0153uvre_d\u2019Henri-Cl\u00e9ment_Sanson\"><span id=\"Motivation_et_fiabilit.C3.A9_de_l.E2.80.99.C5.93uvre_d.E2.80.99Henri-Cl.C3.A9ment_Sanson\"><\/span>Motivation et fiabilit\u00e9 de l\u2019\u0153uvre d\u2019Henri-Cl\u00e9ment Sanson<\/h2>\n<\/div>\n<figure id=\"mweA\" class=\"mw-default-size\"><a id=\"mweQ\" class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Memoires_des_Sanson,_in_Six_Volumes,_Vol._V_(IA_dli.granth.73343).pdf?uselang=en\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"mweg\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-500px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg 2x\" width=\"250\" height=\"415\" data-file-width=\"633\" data-file-height=\"1050\" data-file-type=\"office\" \/><\/a><figcaption id=\"mwew\">Vol. V de\u00a0<i id=\"mwfA\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs<\/i>, \u00e9dition indienne num\u00e9ris\u00e9e.<\/figcaption><\/figure>\n<p id=\"mwfQ\">R\u00e9voqu\u00e9 apr\u00e8s la suppression de sa charge en 1847,\u00a0<a id=\"mwfg\" class=\"new\" title=\"Henri-Cl\u00e9ment Sanson (page inexistante)\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Henri-Cl%C3%A9ment_Sanson?action=edit&amp;redlink=1\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw-i18n=\"{&quot;title&quot;:{&quot;lang&quot;:&quot;x-page&quot;,&quot;key&quot;:&quot;red-link-title&quot;,&quot;params&quot;:[&quot;Henri-Cl\u00e9ment Sanson&quot;]}}\">Henri-Cl\u00e9ment Sanson<\/a>\u00a0connut d\u2019importantes difficult\u00e9s financi\u00e8res et chercha dans la publication de ses m\u00e9moires \u00e0 la fois une source de revenus et une forme de r\u00e9habilitation familiale<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-13&quot;}}\"><a id=\"mwfw\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-13\"><span id=\"mwgA\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwgQ\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span id=\"mwgg\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.\u00a0<i id=\"mwgw\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs<\/i>\u00a0r\u00e9pond ainsi \u00e0 un double objectif<span id=\"mwhA\">\u00a0<\/span>: assurer des ressources \u00e0 son auteur tout en restaurant l\u2019image de la dynastie Sanson.<\/p>\n<p id=\"mwhQ\">L\u2019ouvrage participe \u00e0 une revalorisation morale de la lign\u00e9e<span id=\"mwhg\">\u00a0<\/span>: les ex\u00e9cuteurs y apparaissent comme des serviteurs scrupuleux de la loi, attach\u00e9s \u00e0 leurs devoirs et \u00e0 la religion. Cette repr\u00e9sentation correspond en partie au go\u00fbt du public du\u00a0<a id=\"mwhw\" title=\"Second Empire\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Second_Empire\" rel=\"mw:WikiLink\">Second Empire<\/a>\u00a0pour les r\u00e9cits judiciaires et m\u00e9morialistes \u00e0 caract\u00e8re \u00e9difiant<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-14&quot;}}\"><a id=\"mwiA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-14\"><span id=\"mwiQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwig\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span id=\"mwiw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Les ouvrages abordent \u00e9galement des questions morales et philosophiques li\u00e9es \u00e0 la peine de mort, \u00e0 la justice criminelle et \u00e0 la condition sociale des ex\u00e9cuteurs.<\/p>\n<p id=\"mwjA\">Henri-Cl\u00e9ment affirmait s\u2019\u00eatre appuy\u00e9 sur des journaux, notes et papiers familiaux aujourd\u2019hui disparus<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-15&quot;}}\"><a id=\"mwjQ\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-15\"><span id=\"mwjg\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwjw\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span id=\"mwkA\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. La disparition de ces documents, ainsi qu\u2019une partie des archives judiciaires parisiennes d\u00e9truites en 1871, rend toutefois impossible toute v\u00e9rification compl\u00e8te et explique les d\u00e9bats persistants sur la valeur documentaire de l\u2019\u0153uvre.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwkQ\" data-mw-section-id=\"5\" aria-labelledby=\"Valeur_possible_des_t\u00e9moignages_de_la_\u00ab_tradition_Sanson_\u00bb\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Valeur_possible_des_t\u00e9moignages_de_la_\u00ab_tradition_Sanson_\u00bb\"><span id=\"Valeur_possible_des_t.C3.A9moignages_de_la_.C2.AB_tradition_Sanson_.C2.BB\"><\/span>Valeur possible des t\u00e9moignages de la \u00ab<span id=\"mwkg\">\u00a0<\/span>tradition Sanson<span id=\"mwkw\">\u00a0<\/span>\u00bb<\/h2>\n<\/div>\n<p id=\"mwlA\">Bien que ces textes demeurent largement inv\u00e9rifiables, les membres de la famille Sanson occupaient une position particuli\u00e8re au sein de l\u2019appareil judiciaire parisien sous la R\u00e9volution fran\u00e7aise. Charles-Henri Sanson entretenait des relations suivies avec les autorit\u00e9s municipales, la police, les sections et le Tribunal r\u00e9volutionnaire<span id=\"mwlQ\">\u00a0<\/span>; il fut \u00e9galement t\u00e9moin direct de plusieurs \u00e9v\u00e9nements majeurs de 1793\u20131795, notamment pendant la p\u00e9riode\u00a0<a id=\"mwlg\" title=\"Thermidorien\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Thermidorien\" rel=\"mw:WikiLink\">thermidorien<\/a>.<\/p>\n<p id=\"mwlw\">Certains \u00e9pisodes rapport\u00e9s par la tradition familiale ne sont connus que par les r\u00e9cits attribu\u00e9s aux Sanson. Sans pouvoir \u00eatre consid\u00e9r\u00e9s comme des preuves historiques au sens strict, ils pourraient refl\u00e9ter des informations, souvenirs ou interpr\u00e9tations transmis au sein de la famille, puis remani\u00e9s sous une forme litt\u00e9raire au\u00a0<a id=\"mwmA\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>.<\/p>\n<p id=\"mwmQ\">En l\u2019absence de documents contemporains permettant de les corroborer, ces t\u00e9moignages sont g\u00e9n\u00e9ralement consid\u00e9r\u00e9s avec prudence par les historiens. Ils constituent moins des sources directement v\u00e9rifiables que des r\u00e9cits m\u00e9morialistes susceptibles de conserver la trace d\u2019exp\u00e9riences ou de traditions aujourd\u2019hui disparues.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwmg\" data-mw-section-id=\"6\" aria-labelledby=\"Destruction_des_archives_et_impossibilit\u00e9_de_v\u00e9rification_(1871)\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Destruction_des_archives_et_impossibilit\u00e9_de_v\u00e9rification_(1871)\"><span id=\"Destruction_des_archives_et_impossibilit.C3.A9_de_v.C3.A9rification_.281871.29\"><\/span>Destruction des archives et impossibilit\u00e9 de v\u00e9rification (1871)<\/h2>\n<\/div>\n<p id=\"mwmw\">Une partie essentielle des archives judiciaires et administratives de Paris disparut lors des incendies de l\u2019H\u00f4tel de Ville et du Palais de Justice, les 23 et\u00a0<time id=\"mwnA\" class=\"nowrap\" datetime=\"1871-05-24\" data-sort-value=\"1871-05-24\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;date&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:Date&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;24 mai 1871&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}\">24 mai 1871<\/time>, pendant la\u00a0<a id=\"mwnQ\" title=\"Commune de Paris\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Commune_de_Paris\" rel=\"mw:WikiLink\">Commune de Paris<\/a><sup id=\"cite_ref-16\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-16&quot;}}\"><a id=\"mwng\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-16\"><span id=\"mwnw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwoA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span id=\"mwoQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Registres du greffe, dossiers criminels et correspondances y furent d\u00e9truits<sup id=\"cite_ref-17\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-17&quot;}}\"><a id=\"mwog\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-17\"><span id=\"mwow\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwpA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span id=\"mwpQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwpg\">Cette disparition rend impossible toute v\u00e9rification compl\u00e8te des documents que Henri-Cl\u00e9ment Sanson affirmait avoir utilis\u00e9s. Aucun journal ou papier familial n\u2019ayant surv\u00e9cu, les citations, dialogues et descriptions contenus dans les\u00a0<i id=\"mwpw\">M\u00e9moires<\/i>\u00a0demeurent largement inv\u00e9rifiables<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-18&quot;}}\"><a id=\"mwqA\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-18\"><span id=\"mwqQ\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwqg\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span id=\"mwqw\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>.<\/p>\n<p id=\"mwrA\">\u00c0 partir des ann\u00e9es 1980, plusieurs historiens, notamment Monique Lebailly, ont soulign\u00e9 le caract\u00e8re probl\u00e9matique et largement inv\u00e9rifiable des\u00a0<i id=\"mwrQ\">M\u00e9moires<\/i>\u00a0attribu\u00e9s \u00e0 la famille Sanson<sup id=\"cite_ref-19\" class=\"mw-ref reference\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;ref&quot;,&quot;attrs&quot;:{},&quot;body&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;mw-reference-text-cite_note-19&quot;}}\"><a id=\"mwrg\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_note-19\"><span id=\"mwrw\" class=\"mw-reflink-text\"><span id=\"mwsA\" class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span id=\"mwsQ\" class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/span><\/a><\/sup>. Toutefois, les diff\u00e9rentes versions publi\u00e9es au\u00a0<a id=\"mwsg\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>\u00a0\u2014 notamment celles de 1830 et les volumes remani\u00e9s par Henri-Cl\u00e9ment Sanson \u2014 n\u2019ont pas toujours \u00e9t\u00e9 distingu\u00e9es avec pr\u00e9cision dans l\u2019historiographie.<\/p>\n<p id=\"mwsw\">Les historiens consid\u00e8rent d\u00e8s lors ces textes avec prudence. S\u2019ils constituent une source importante pour l\u2019\u00e9tude des repr\u00e9sentations du bourreau et de la m\u00e9moire de la R\u00e9volution au\u00a0<a id=\"mwtA\" title=\"XIXe si\u00e8cle\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/XIXe_si%C3%A8cle\" rel=\"mw:WikiLink\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;XIXe si\u00e8cle&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:XIXe_si\u00e8cle&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\"><abbr class=\"abbr\" title=\"19\u1d49 si\u00e8cle\"><span class=\"romain\">XIX<\/span><sup>e<\/sup><\/abbr>\u00a0si\u00e8cle<\/a>, certains passages pourraient \u00e9galement conserver des \u00e9l\u00e9ments issus de traditions familiales ou de documents aujourd\u2019hui disparus, sans qu\u2019il soit possible de les authentifier avec certitude.<\/p>\n<\/section>\n<section id=\"mwtQ\" data-mw-section-id=\"7\" aria-labelledby=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\">\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Notes_et_r\u00e9f\u00e9rences\"><span id=\"Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences\"><\/span>Notes et r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<\/div>\n<div id=\"mwtg\" class=\"references-small decimal\" data-mw=\"{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;R\u00e9f\u00e9rences&quot;,&quot;href&quot;:&quot;.\/Mod\u00e8le:R\u00e9f\u00e9rences&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}\">\n<div id=\"mwtw\" class=\"mw-references-wrap mw-references-columns\" data-mw=\"{&quot;name&quot;:&quot;references&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;responsive&quot;:&quot;1&quot;,&quot;group&quot;:&quot;&quot;},&quot;body&quot;:{&quot;extsrc&quot;:&quot;&quot;}}\">\n<ol id=\"mwuA\" class=\"mw-references references\">\n<li id=\"cite_note-1\" data-mw-footnote-number=\"1\"><span id=\"mwuQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwug\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-1\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-1\" class=\"mw-reference-text reference-text\">La Gazette, 25 novembre 1905, via\u00a0<a id=\"mwvA\" class=\"mw-redirect\" title=\"Retronews\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Retronews\" rel=\"mw:WikiLink\">Retronews<\/a><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-2\" data-mw-footnote-number=\"2\"><span id=\"mwvQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwvg\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-2\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-2\" class=\"mw-reference-text reference-text\">H.-C. Sanson (1879),\u00a0<i id=\"mwwA\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d&#8217;ex\u00e9cuteurs<\/i>, p. 400, 412.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\" data-mw-footnote-number=\"3\"><span id=\"mwwQ\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwwg\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-3\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-3\" class=\"mw-reference-text reference-text\">P.-L. Jacob, \u00ab<span id=\"mwxA\">\u00a0<\/span>Les premiers M\u00e9moires de Sanson<span id=\"mwxQ\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<i id=\"mwxg\">Annales du bibliophile<\/i>, no 10, octobre 1872, p. 145.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-4\" data-mw-footnote-number=\"4\"><span id=\"mwxw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwyA\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-4\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-4\" class=\"mw-reference-text reference-text\"><i id=\"mwyg\">La France nouvelle<\/i>, 27 f\u00e9vrier 1830, p. 3.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\" data-mw-footnote-number=\"5\"><span id=\"mwyw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwzA\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-5\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-5\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Charles-Henri Sanson (1830),\u00a0<i id=\"mwzg\">M\u00e9moires de l&#8217;ex\u00e9cuteur des hautes-\u0153uvres<\/i>, p. 19, 25.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-6\" data-mw-footnote-number=\"6\"><span id=\"mwzw\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw0A\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-6\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-6\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Fr. Normand, \u00ab<span id=\"mw0g\">\u00a0<\/span>Balzac et les M\u00e9moires de Sanson<span id=\"mw0w\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<i id=\"mw1A\">Les Contemporains<\/i>, 1er janvier 1912, p. 16.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\" data-mw-footnote-number=\"7\"><span id=\"mw1Q\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw1g\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-7\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-7\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Sanson, Charles-Henri (1740-1806). Auteur du texte. M\u00e9moires de l\u2019ex\u00e9cuteur des hautes-oeuvres, pour servir \u00e0 l\u2019histoire de Paris pendant le r\u00e8gne de la Terreur, publi\u00e9s par M. A. Gr\u00e9goire. 1830., Chapitre II, p. 19, 25<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\" data-mw-footnote-number=\"8\"><span id=\"mw2A\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw2Q\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-8\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-8\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Sanson, Charles-Henri (1740-1806). Auteur du texte.\u00a0<i id=\"mw2w\">M\u00e9moires de l\u2019ex\u00e9cuteur des hautes-oeuvres , pour servir \u00e0 l\u2019histoire de Paris pendant le r\u00e8gne de la Terreur<\/i>, publi\u00e9s par M. A. Gr\u00e9goire. 1830, Chapitre II, p. 19, 25<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\" data-mw-footnote-number=\"9\"><span id=\"mw3A\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw3Q\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-9\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-9\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Bourdin, art. cit.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\" data-mw-footnote-number=\"10\"><span id=\"mw3w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw4A\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-10\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-10\" class=\"mw-reference-text reference-text\">G. Lenotre,\u00a0<i id=\"mw4g\">La Guillotine et les ex\u00e9cuteurs des arr\u00eats criminels pendant la R\u00e9volution<\/i>, p. 105\u2013106.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-11\" data-mw-footnote-number=\"11\"><span id=\"mw4w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw5A\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-11\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-11\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Voir par exemple<span id=\"mw5g\">\u00a0<\/span>: H.-C. Sanson,\u00a0<i id=\"mw5w\">Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs<\/i>, \u00e9d. Dupray de la Mah\u00e9rie, Paris, 1862\u20131863.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\" data-mw-footnote-number=\"12\"><span id=\"mw6A\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw6Q\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-12\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-12\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Philippe Bourdin, \u00ab<span id=\"mw6w\">\u00a0<\/span>Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs\u2026<span id=\"mw7A\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<i id=\"mw7Q\">Annales historiques de la R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/i>, no 337, 2006.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\" data-mw-footnote-number=\"13\"><span id=\"mw7g\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw7w\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-13\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-13\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Bourdin, art. cit.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-14\" data-mw-footnote-number=\"14\"><span id=\"mw8Q\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw8g\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-14\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-14\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Anne Simonin, \u00ab<span id=\"mw9A\">\u00a0<\/span>Du b\u00e9n\u00e9fice de l\u2019indignit\u00e9\u2026<span id=\"mw9Q\">\u00a0<\/span>\u00bb,\u00a0<i id=\"mw9g\">La R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/i>, 20 | 2021.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\" data-mw-footnote-number=\"15\"><span id=\"mw9w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw-A\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-15\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-15\" class=\"mw-reference-text reference-text\">H.-C. Sanson,\u00a0<i id=\"mw-g\">Sept g\u00e9n\u00e9rations\u2026<\/i>, t. I, pr\u00e9face.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\" data-mw-footnote-number=\"16\"><span id=\"mw-w\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mw_A\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-16\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-16\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Prosper Boissonnade,\u00a0<i id=\"mw_g\">Les incendies de mai 1871<\/i>, Paris, Hachette, 1872<span id=\"mw_w\">\u00a0<\/span>; \u00c9mile Boutmy,\u00a0<i id=\"mwAQA\">Le Palais de Justice incendi\u00e9<\/i>, Paris, 1871.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\" data-mw-footnote-number=\"17\"><span id=\"mwAQE\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwAQI\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-17\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-17\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Archives de Paris,\u00a0<i id=\"mwAQQ\">Guide des sources disparues<\/i>, 2011, p. 14\u201316.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\" data-mw-footnote-number=\"18\"><span id=\"mwAQU\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwAQY\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-18\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-18\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Lebailly, art. cit.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-19\" data-mw-footnote-number=\"19\"><span id=\"mwAQg\" class=\"mw-cite-backlink\"><a id=\"mwAQk\" title=\"Jump up\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Utilisateur:Taksen\/brouillon#cite_ref-19\" rel=\"mw:referencedBy\" aria-label=\"Jump up\"><\/a><\/span><span id=\"mw-reference-text-cite_note-19\" class=\"mw-reference-text reference-text\">Monique Lebailly,\u00a0<i id=\"mwAQs\">La R\u00e9volution fran\u00e7aise vue par son bourreau<span id=\"mwAQw\">\u00a0<\/span>: journal de Charles-Henri Sanson<\/i>, 1988.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_13048\" class=\"pvc_stats all  \" data-element-id=\"13048\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon medium\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif\" border=0 \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Les\u00a0M\u00e9moires de Sanson\u00a0\u2014 sous-titr\u00e9s\u00a0M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise\u00a0\u2014 sont un ensemble de r\u00e9cits m\u00e9morialistes attribu\u00e9s \u00e0 la famille\u00a0Sanson, dynastie d\u2019ex\u00e9cuteurs parisiens active sous l\u2019Ancien R\u00e9gime\u00a0et la\u00a0R\u00e9volution fran\u00e7aise. Les premi\u00e8res versions, publi\u00e9es \u00e0 partir de\u00a01830, furent \u00e9labor\u00e9es avec la collaboration de\u00a0Louis-Fran\u00e7ois L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain\u00a0et, avec la participation ponctuelle d\u2019Honor\u00e9 de Balzac. M\u00ealant &hellip; <a href=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/\" class=\"more-link\">Lees verder <span class=\"screen-reader-text\">M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/span> <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_13048\" class=\"pvc_stats all  \" data-element-id=\"13048\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon medium\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif\" border=0 \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-13048","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"a3_pvc":{"activated":true,"total_views":0,"today_views":0},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.0) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#039;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise - Taco Tichelaar<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#039;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Les\u00a0M\u00e9moires de Sanson\u00a0\u2014 sous-titr\u00e9s\u00a0M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise\u00a0\u2014 sont un ensemble de r\u00e9cits m\u00e9morialistes attribu\u00e9s \u00e0 la famille\u00a0Sanson, dynastie d\u2019ex\u00e9cuteurs parisiens active sous l\u2019Ancien R\u00e9gime\u00a0et la\u00a0R\u00e9volution fran\u00e7aise. Les premi\u00e8res versions, publi\u00e9es \u00e0 partir de\u00a01830, furent \u00e9labor\u00e9es avec la collaboration de\u00a0Louis-Fran\u00e7ois L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain\u00a0et, avec la participation ponctuelle d\u2019Honor\u00e9 de Balzac. M\u00ealant &hellip; Lees verder M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise &rarr;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Taco Tichelaar\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/\",\"name\":\"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l'histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise - Taco Tichelaar\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/4\\\/4c\\\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\\\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-15T18:34:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/4\\\/4c\\\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\\\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/4\\\/4c\\\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\\\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"Taco Tichelaar\",\"description\":\"geschiedenis, huisonderzoek\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\"},\"description\":\"My hobby is house and occupant research of canal houses in Amsterdam. Of some canal houses much is known, but in general I collect relevant information in tax books, stored in the Amsterdam city archive, in the literature or on internet. \u201c According to Zhuang zi, a Tao philosopher life is limited and knowledge to be gained is unlimited.' [2] \u201d\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/taco.tichelaar\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/taco-tichelaar-a01036221\\\/\",\"https:\\\/\\\/en.wikipedia.org\\\/wiki\\\/User:Taksen\"],\"knowsAbout\":[\"18e eeuw\"],\"knowsLanguage\":[\"duits\",\"engels\",\"nederlands\",\"fries\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l'histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise - Taco Tichelaar","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l'histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise","og_description":"Les\u00a0M\u00e9moires de Sanson\u00a0\u2014 sous-titr\u00e9s\u00a0M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise\u00a0\u2014 sont un ensemble de r\u00e9cits m\u00e9morialistes attribu\u00e9s \u00e0 la famille\u00a0Sanson, dynastie d\u2019ex\u00e9cuteurs parisiens active sous l\u2019Ancien R\u00e9gime\u00a0et la\u00a0R\u00e9volution fran\u00e7aise. Les premi\u00e8res versions, publi\u00e9es \u00e0 partir de\u00a01830, furent \u00e9labor\u00e9es avec la collaboration de\u00a0Louis-Fran\u00e7ois L\u2019H\u00e9ritier de l\u2019Ain\u00a0et, avec la participation ponctuelle d\u2019Honor\u00e9 de Balzac. M\u00ealant &hellip; Lees verder M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise &rarr;","og_url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/","og_site_name":"Taco Tichelaar","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar","og_image":[{"url":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"9 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/","url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/","name":"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l'histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise - Taco Tichelaar","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg","datePublished":"2026-07-15T18:34:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/#primaryimage","url":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg","contentUrl":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf\/page1-250px-Memoires_des_Sanson%2C_in_Six_Volumes%2C_Vol._V_%28IA_dli.granth.73343%29.pdf.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/memoires-pour-servir-a-lhistoire-de-la-revolution-francaise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u00e9moires pour servir \u00e0 l&#8217;histoire de la R\u00e9volution fran\u00e7aise"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/","name":"Taco Tichelaar","description":"geschiedenis, huisonderzoek","publisher":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#\/schema\/person\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#\/schema\/person\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","caption":"admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g"},"description":"My hobby is house and occupant research of canal houses in Amsterdam. Of some canal houses much is known, but in general I collect relevant information in tax books, stored in the Amsterdam city archive, in the literature or on internet. \u201c According to Zhuang zi, a Tao philosopher life is limited and knowledge to be gained is unlimited.' [2] \u201d","sameAs":["https:\/\/tacotichelaar.nl","https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/taco-tichelaar-a01036221\/","https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/User:Taksen"],"knowsAbout":["18e eeuw"],"knowsLanguage":["duits","engels","nederlands","fries"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13048"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13050,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13048\/revisions\/13050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}