{"id":6282,"date":"2019-10-08T18:51:41","date_gmt":"2019-10-08T16:51:41","guid":{"rendered":"http:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/?page_id=6282"},"modified":"2025-12-12T20:19:31","modified_gmt":"2025-12-12T18:19:31","slug":"crash-augustus-1763","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/","title":{"rendered":"Crash Amsterdam augustus 1763"},"content":{"rendered":"
\n

Op zaterdag 23 juli begonnen de problemen voor De Neufville, want Grill eist betaling van een wisselprotest. Op maandag 25 juli deden zich de eerste tekenen van een naderende crisis voor. Hope & Co<\/a> en Muilman eisten prompte betaling van diverse vervallen wisselbrieven, maar kreeg te maken met wisselprotesten. Twee Amsterdamse handelshuizen, dat van de commissionair Aron of Arent Joseph, woonachtig op de Houtgracht en van Jacob Salomon de Jongh, woonachtig op de Zwanenburgwal, bleken niet in staat hun wisselbrieven in Hamburg te verdisconteren en sloten na drie respijtdagen op 28 juli\u00a0<\/span>als eerste hun deuren;86 <\/a><\/sup>[De Jong-Keesing, p. 139] een bedrag van ongeveer 13 miljoen zou niet meer te innen zijn volgens de Augsburgse krant.87<\/a><\/sup>\u00a088<\/a><\/sup> Arent Joseph & Co zouden in de voorafgaande 6,5 maand 487.000 gulden beleend hebben? Volgens de Gazette de Cologne zou het om een schuld van 5 \u00e0 600.000 gulden zou gaan. Op 29 juli was Arent Joseph betrokken bij 13 wisselprotesten. Er was geen kasgeld en zijn zaken werden doorverwezen naar de Desolate Boedelkamer.<\/p>\n

D'Amsterdam le 4 A\u00f4ut. Les freres de Neuville, fameux N\u00e9gocians de cette ville, ont fait ces jours derniers une banqueroute d'environ neuf millions de livres, qu'on a lieu de croire frauduleuse: elle \u00e9t\u00e9 pr\u00e9ced\u00e9e par celle d'un Juif qui s'est sauv\u00e9 d'ici quelques jours auparavant en emportant cinq \u00e0 six cents mille florins \u00e0 ses cr\u00e9anciers. Il est \u00e0 craindre que cette banqueroute n'en entraine d'autres: elle a r\u00e9pandu tant d'inqui\u00e9tude & de m\u00e9fiance parmi les N\u00e9gocians que pendant les premiers jours il ne s'en fait \u00e0 la Bourse aucune affaire de Banque; & le discr\u00e9dit de papier \u00e9toit tel que les Maisons de commerce les plus solides de cette Ville se seroient vues dans la n\u00e9cessit\u00e9 de susprendre leurs payemens faute de pouvoir n\u00e9gocier leurs lettres, si la Banque n'avoit pris le sage parti de les secourir en recevant en d\u00e9p\u00f4t les lingots d'or & d'argent. Cette r\u00e9solution, con\u00adtraire \u00e0 l'\u00e9tablissement & aux usages de la Banque, a \u00e9t\u00e9 arr\u00eat\u00e9e hier & ex\u00e9cut\u00e9e aujourd'hui: il y a apparence qu' elle r\u00e9tablira la confiance, & que la circulation reprendra son cours ordinaire. On attend des nouvelles de Hambourg & de Berlin pour apprendre l'effet qu'y aura produit le vuide occasion\u00e9e par la faillite de ces N\u00e9gocians.[Gazette de Cologne, 19 augustus 1763<\/a>]<\/pre>\n
De Neufville was voor 163.583 gulden betrokken bij het faillissement van Arend Joseph.[De Jong-Keesing, p. 93, 121] Ook Joseph Marcus Ephraim, de broer van Veitel Ephraim, behoorde bij de bankroetiers.[H. Rachel & P. Wallich, p. 450] [Schepkowski, p. 305] [De Jong-Keesing, p. 152]<\/p>\n
Op vrijdag 29 juli zou de De Neufville zijn betalingen hebben gestaakt.89<\/a><\/sup> [Liquidity and Contagion: The Crisis of 1763 (2004), p. 17 by Isabel Schnabel &\u00a0Hyun Song Shin<\/a>] De Neufville beloofde Grill op maandag te zullen betalen. De volgende dag, op 30 juli eisten Grill en Hope van De Neufville opnieuw betaling van een aantal “prima” wisselprotesten. De Neufville wilde nog een postdag wachten. Ook Hope eiste bij Arent Joseph prompte betaling van opnieuw 13 wisselbrieven. (Mogelijk was die toen al gevlucht.) Eerst op die zaterdag weigerde De Neufville 39 wissels te betalen. De dagen daarvoor was er nog niet veel aan de hand.<\/del><\/p>\n<\/div>\n
Op maandag 1 augustus vond een herhaling plaats van Grill en Hope met verzoek tot betaling. De Neufville liet hen weten om 15.00 uur opnieuw langs te komen. Alhoewel de bank weer open was nadat de balansen waren opgemaakt kon op die\u00a0 maandag niets worden overgeschreven. Dat kon eerst op dinsdag.[De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld … by Jacques Le Moine de L’Espine, p. 192<\/a> ]<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Er werden op 1 augustus 526 of 608 wisselprotesten geregistreerd.\u00a0 Zelf weigerde De Neufville die dag 88 wissels. (Vooral op 1, maar ook op 5, 8, 9, 12, 15, 16, 19, 22, 23, 25 en 29 augustus was het druk met wisselprotesten, meer dan 300 per dag.) De Neufville stond voor 229.000 gulden in het krijt bij de firma Grill (107 wisselprotesten in 1763) en slechts voor 10.013 gulden bij Hope (77 wisselprotesten). Ik vermoed dat Grill ook bij Hope geleend?).1<\/a><\/sup><\/p>\n
Op maandag (maar ook op dinsdag) wilde niemand in Amsterdam meer zaken wilde doen op Hamburg. Op 2 augustus weigerde De Neufville zes wisselbrieven te betalen aan Levie Moses Philip. Op die dag probeerde De Neufville van 700.000 gulden los te krijgen bij Georg Clifford, Nicolaes Warin, en Henric Muilman. De firma Hope & Co, <\/a>stemde toe om een fonds\u00a0te vormen, maar het plan is afgestuit op de weigering van\u00a0de\u00a0firma Andries Pels & Soonen<\/a>, dat destijds werd geleid door de broers Hendrick en Jan Bernd Bicker.94<\/a><\/sup>\u00a0Volgens De Jong-Keesing kwam men 3 ton tekort voor het vormen van een syndicaat, maar het zou ook 3,4 ton geweest kunnen zijn volgens de Augsburgse krant.95<\/a><\/sup> De Pruisische resident Erberfeld schreef op 2 augustus een bericht aan Frederik, dat De Neufville failliet zou gaan.[H. Rachel & P. Wallich, p. 449] Het bericht kwam vermoedelijk eerst na vijf of zes dagen, op 7 of 8 augustus, aan.\u00a0 Op woensdag 3 augustus was het faillissement van De Neufville een feit; ook elf andere Amsterdamse firmas, zoals Anthony Grill en Joseph M. Ephraim, kondigden hun faillissement aan.[De Jong-Keesing, p. 94, 133, 136] Op 2 en 3 augustus deed De Neufville niet veel inzake wisselbrieven; er staan slechts 2 x 9 wisselprotesten op zijn naam.<\/p>\n
Tegelijkertijd bevond zich ook de flamboyante Schimmelmann in Amsterdam die voor\u00a0 Denemarken een lening sloot van 3,4 miljoen Thaler bij de firmas Pels en Clifford & Zonen<\/a>. (Schimmelmann werd als kredietwaardiger beschouwd dan de Deense koning.) Voor De Jong-Keesing was dat een teken dat er in Amsterdam nog steeds voldoende geld voorhanden was. Voor de Augsburgse krant had het tot gevolg dat de geldmarkt nog krapper werd.96<\/a><\/sup> (De Deense lening is eerst uitbetaald in 1765.)<\/p>\n
Door een\u00a0gebrek aan contanten<\/em>\u00a0en vanwege\u00a0de akelige omstandigheden<\/em>\u00a0100<\/a><\/sup>\u00a0besloot de Wisselbank op 4 augustus tot 15 augustus ook ongemunt zilver en goud in belening te nemen om uit de crisis te komen.[De Jong-Keesing, p. 165, 176]\u00a0101<\/a><\/sup>\u00a0102<\/a><\/sup> De minimale inleg bedroeg 10.000 gulden. Op 4 augustus was De Neufville bij 25 van de 170 wisselprotesten betrokken. Hij weigerde Hope en Grill te betalen; Grill accepteerde Itzig als hij het endossement heeft getekend.<\/p>\n
Volgt het reglement waar op het inneemen van silver baaren in de wisselbank is gereguleerd.<\/em>\r\n\r\nDezelve in te neemen bij provisie en tot opleggen voor 6 maanden tot een zalf ... op het Amsterdams essaij tot 15 augustus 1763. Na die tijd zal al het silver dat ingebragt wert, moeten g'essaijeert zijn door den essaijeur van de wisselbank off deszelfs adsistent. Het geen op Amsterdams essaij zal ingebragt zijn, sullen commissarissen laaten essijeeren van den essaijeur van de wisselbank tot kosten van den inbrenger. Geen minder somma als tien duijsend guleden zal konnen ingebragt off uitgehaald werden. Bij ijder baar moet ook een dubbelde essaij briefje gegeeven worden.\u00a0<\/em>\r\n\r\nIder Recipisse zal niet minder maar wel meerder houden als f. 10.000,- en op zijn selfs moeten blijven en wederom uitgehaald moeten werden.[Stadsarchief Amsterdam, Groot Memoriaal 12, f. 90-91<\/a>]<\/em><\/pre>\n
De eerder genoemde banken Pels, Warin, Hope & Co, Muilman en Clifford brachten een voorraad ongemerkt zilver en goud onder bij de Amsterdamse Wisselbank.103<\/a><\/sup> Met de bedoeling dat de Wisselbank buitenlands muntsoorten in roulatie zou brengen en de schaarste aan kleingeld zou afnemen? In Hamburg werd het plan gevat een miljoen uit te trekken om de bedreigde banken overeind te houden.[H. Sieveking, p. 69]<\/p>\n
De Hamburgse senaat liet die dag een brief uitgaan aan haar Amsterdamse collegas.104<\/a><\/sup>(Dat zij zo snel reageerden duidt erop dat de problemen minstens een week daarvoor zichtbaar waren? Ze zouden al voor de 25e betalingsproblemen op de hoogte kunnen zijn geweest.) Bang dat het faillissement \u201cheel Europa in een afgrond zou storten<\/em>\u201c, stelden de Hamburgers voor om drie extra honoraire of neutrale administrateurs te benoemen.105<\/a><\/sup> Op vrijdag 5 augustus waren de banken gesloten?<\/del> Op 5 augustus vroeg De Smeth twee dagen uitstel aan Hope & Co. (99. De gebroeders De Smeth hadden hun kantoor in de Nieuwe Doelenstraat, en op de Oude Turfmarkt.) Op die dag ontstonden er ook problemen in Londen, waar het nieuws van het faillissement van twee Amsterdamse banken die dag bekend werd gemaakt.[Gazette de Vienne du 20 AOUT 1763<\/a>] De onrust is toegeschreven aan het opeisen van kapitaal, belegd in buitenlandse fondsen.<\/p>\n
De depositos in de Wisselbank waren praktisch niet opvraagbaar, maar het stond ieder vrij het geld dat hij aan zijn kassier had toevertrouwd, terug te eisen. Op zaterdag 6 augustus volgde een run op de kassiers (= wisselbankiers) waarvan een, De Harder, ervan door ging naar Ravesteijn. (Arend Joseph was naar Culemborg gevlucht.[De Jong-Keesing, p. 94, 153])[J.G. van Dillen, p. 451] De Schlesische Zeitung in Breslau meldde dat de Amsterdamse banken die nacht tot twee uur open waren om goud en zilver aan te nemen, wat nog nooit eerder was gebeurd.<\/p>\n
Haag, vom 5. Aug.\r\nAus Amsterdam l\u00e4uft die betr\u00fcbte Nachricht ein, da\u00df daselbst sehr grosse Banquerotten gespielet worden. Man wei\u00df 17 H\u00e4user die darinnen intere\u00dfirt sind, und man stehet noch f\u00fcr andere in Sorgen. In vorgedachter so reich und wohlbeg\u00fcterten Stadt, ist die Verwirrung und das Mi\u00dftrauen auf den h\u00f6chsten Gipfel gestiegen. Die Banco und Lehnbanco blieben auf Ersuchen verschiedener Banquirer und Handelsleute, vom verwichenen Samstag auf den Sonntag, bis 2 Uhr Nachmitternacht offen, welches daselbst noch nie geschehen war.<\/pre>\n
Op zondag de 7e ging er een bericht uit van de burgemeesters over de vele (17!) faillissementen in Amsterdam.106<\/a><\/sup><\/p>\n
Op maandag 8 augustus maakte De Neufville bekend zes paarden en minstens zeven koetsen te willen verkopen, gestald in de Lindenstraat.107<\/a><\/sup> \u2018s Avonds is vergaderd door de vertegenwoordigers van de vier voornaamste banken; hun voorstellen bleven geheim,109<\/a><\/sup>\u00a0maar de Gedenkzuil der noodlottige koopjaren, of Verzaameling van plannen \u2026 geeft een indruk welke voorstellen binnen kwamen.[Gedenkzuil der noodlottige koopjaaren<\/a>] Cash was niet meer te krijgen. Hope en Grill bleven aandringen op prompte betaling?<\/p>\n
Op maandag 15 augustus werd in Amsterdam een van De Neufvilles schepen geveild. Tot die dag hebben de muntmeesters van de Amsterdamse Wisselbank ongemerkt zilver geaccepteerd.113<\/a><\/sup> Op 16 augustus verzocht Anthony Grill 31 keer om prompte betaling? De Neufville weigerde elf keer Grill te betalen? In heel Amsterdam was geen krediet meer te krijgen; wissels<\/a> uit Frankrijk, Spanje, Zweden, Duitsland, Denemarken, etc. werden niet langer geaccepteerd vanwege de bijzondere omstandigheden. Hamburg beschuldigde Berlijn en Amsterdam en tot 17 augustus meende Hamburg dat het de juiste aanpak had. Er volgde een tweede golf van faillissementen op vrijdag 19, zaterdag 20, maandag 22 en woensdag 24 augustus. Er waren volgens Jacob Bicker Raye<\/a> 25 kooplieden aan de grond geraakt, waaronder Charles en Theophile Cazenove. Jan Wagenaar vermoedde een aantal van 40 gedupeerden,118<\/a><\/sup>\u00a0maar De Jong-Keesing hield het op 38.<\/p>\n
Op de 22e werd in Amsterdam een oplossing geformuleerd. De in moeilijkheden geraakte bedrijven zouden binnen vier maanden 1\/3 terugbetalen, 1\/3 binnen zes maanden en 1\/3 binnen tien maanden, steeds met 4% rente.119<\/a><\/sup><\/p>\n
\"File:Interieur,
Toegangsdeur Desolate Boedelkamer in het Paleis op de Dam, met relief \u201cDe val van Icarus\u201d<\/figcaption><\/figure>\n
Frederik de Grote\u00a0schreef op zondag 21 augustus zowel het Amsterdamse stadsbestuur als de Staten-Generaal aan met het verzoek om de firma De Neufville overeind te houden,[H. Rachel & P. Wallich, p. 459] en de zilversmelterij van De Neufville uit te sluiten.[De Jong-Keesing, p. 127?] Hij stelde voor de Boedelkamer uit te sluiten en een bijzondere commissie bijeen te roepen.<\/p>\n
Om verder bedrog tegen te gaan nodigde de Amsterdamse magistraat op de 23e de betroffen kooplieden uit op het stadhuis om hun boekhouding te laten controleren.122<\/a><\/sup> Een kwart van de wisselprotesten die dag had betrekking op Hamburg. De Staten-Generaal is aangeschreven op deze eerste dag na de Groote Vacantie<\/em>\u00a0met de volgende woorden:<\/p>\n
Geeven met allen Eerbied te kennen de Gebroeders den Neufville, Kooplieden en Bancquiers te Amsterdam;\r\nDat zoo wel ter gelegenheyd van de laast ontstaande onlusten in Duytschland, mitsgaders verminderinge in waarde van de aldaar Roulleerende Goude, en Silvere Muntspecien, dalinge der Engelsche Fondsen, als het onverwagte faillissement van eene der voornaamsten Joodschen Bancquiers, genaamd Arend Joseph & Compagnie en verdere Faillissementen van meer anderen Bancquiers, en Cassiers, ten Lasten van welken de Supplianten respectivelijk importante Sommens uyt hoofde van Geaccepteerde Wisselbrieven, als andersints te preetendeeren hebbende Sware Circulatie van Wissel Handel alhier in Holland gestabileert heeft beginnen te Stagneeren zodanig, dat de Supplianten hoezeer .... thans door het onverwagte vermis van betalinge buyten staat is geraakt van de respective Houders en Discontanten op de Respective Vervaltijden contant te kunnen voldoen.123<\/a><\/sup><\/pre>\n
De Neufville liet op 24 augustus zijn goederen veilen en machtigde Jean Conrad Sollicoffre, een Zwitserse bankier in Den Haag, om zijn boekhouding te \u201cordenen<\/em>\u201d voor 25 oktober.\u00a0Hij zou naar eigen zeggen een handelskapitaal van 1,3 miljoen gulden in kas hebben als iedereen aan zijn verplichtingen zou voldoen.124<\/a><\/sup><\/p>\n
Um allem Betr\u00fcge vorzubeugen, wird der Magistrat zu Amsterdam den dasigen Kaufleuten den Antrag thun, ihre B\u00fccher auf dem Rathhause vorzulegen, damit die Beschaffenheit ihrer Handlung genau gepr\u00fcfte, und ihnen eine, ihrem Verlustegem\u00e4\u00dfe Hilfe zu weiterer Fortsetzung ihres Commercii, geleistet werden k\u00f6nne.<\/pre>\n
Frederik bood Gotzkowsky aan zijn porseleinfabriek over te nemen, zodat\u00a0 hij de graanaankoop zou kunnen betalen. Op 24 augustus besloot Frederik uit eigen kas Gotzkowsky de 235.000 te lenen voor zijn zijdefabriek en de porseleinfabriek van Gotzkowsky voor 225.000 Thaler over te nemen in de hoop dat die met een voorschot en enige maanden uitstel alsnog in staat zou zijn zijn bankroet te vermijden en de Russen te betalen.125<\/a><\/sup>\u00a0126<\/a><\/sup> [H. Rachel & P. Wallich, p. 460] De Berlijnse muntpachter, bankier, handelaar in zilver, en collectioneur Johann Georg Eimbke, een voormalige technische medewerker van Graumann in Braunschweig, muntpachter in Stettin, K\u00f6nigsberg en Breslau werd op 25 augustus gearresteerd en is tot zes jaar gevangenis veroordeeld. Hij had zich schuldig gemaakt aan circulatie van wissels (wisselruiterij), ook zijn boekhouding klopte niet.[Schr\u00f6tter, Band II, p. 263-264] Bovendien had hij zijn vermogen door zijn vrouw in veiligheid laten brengen, en \u201clast but not least\u201d Spr\u00f6gel in 1762 als solvent verklaard.[H. Rachel & P. Wallich, p. 467-469] 127 <\/a><\/sup>Op diezelfde dag, 25 augustus, beklaarde Gotzkowsky zich opnieuw bij de Pruisische koning,[E. Ris, p. 57] en protesteerde De Neufville tegen een herstelplan, waarbij hij was uitgesloten.128<\/a><\/sup> De drie administrateurs Karsseboom, Grill en Hasselgreen, die zelf ook in moeilijkheden verkeerden, Grill stond voor 229.445 gulden bij De Neufville in het krijt, konden hun post neerleggen zonder iets verricht te hebben.129<\/a><\/sup>\u00a0[De Jong-Keesing, pl. 109] Op 29 augustus werd het verzoek van De Neufville om surseance van betaling afgewezen.130<\/a><\/sup> Een vijfde van alle wisselprotesten die dag had betrekking op Hamburg. Frederik gaf opdracht de Berlijnse joden een hogere repartitie te laten betalen, omdat er na de laatste zilverlevering het aantal rijke joden aanzienlijk toegenomen was.[S. Stern, p. 57] Gotzkowsky c.s. verzochten op 30 augustus:<\/p>\n
Bij het bekende Bancqueroet van de Gebroeders de Neufville tot Amsterdam zijn wij en zeer veele van zijnen Majesteyds Onderdanen ten minsten meer dan een millioen ge\u00efnteresseerd; Deze Sommen raken wij quyd, wanneer eene Regtspleeging in forma der zoogenaamde Desolaten Boedelkamer in Amsterdam de debiteuren uyt vreese van een personeel arrest gedwongen worden de vlugt te neemen en wanneer erster Oorzaake van den groote omslag van negotie der den Neufvilles twintig of veertig jaren verlopen kunnen eer er betaling geschied ...131<\/a><\/sup><\/pre>\n
Op 3 september is in Amsterdam een lening uitgeschreven om drie bedreigde huizen overeind te houden,132<\/a><\/sup>\u00a0mogelijk op verzoek van Hamburg en Berlijn die al op 9 augustus hadden gemeld hetzelfde te zullen doen als de stad Amsterdam zou meewerken.133<\/a><\/sup><\/p>\n
Die zu Amsterdam angestellte Subscription, um die vormals benannten 3 Hauser aufrecht zu erhalten, hat einen guten Erfolg, und war vor wenig Tagen schon fur 2 Millionen und 600.000 Gulden unterschrieben. Ungeachtet dessen hat eines von den \u00e4ltesten und angesehensten Hausern, nebst noch einigen geringern, aufgeh\u00f6rt zu zahlen, und soll alles von dem Baron Stenglinschen Hause in Hamburg abh\u00e4ngen. Die Gebr\u00fcder Neufville sind nicht mehr zu retten, wie man dann wirklich mit Aufzeichnung ihrer Haabschaft besch\u00e4ftiget ist.<\/pre>\n
De bedoeling was aanvankelijk een loterij te organiseren, maar de betrokken partijen werden het niet eens hoe de bedreigde handelshuizen te ondersteunen.[Gedenkzuil der noodlottige koopjaaren<\/a>] Daaronder viel mogelijk niet het handelshuis De Neufville. Zijn crediteuren dwongen hem begin september de 500 baren zilver waarvoor hij het geld had geleend door makelaars te laten verkopen.134<\/a><\/sup>\u00a0Het is niet onmogelijk dat de M\u00fcnzjuden uit Berlijn een deel opkochten.[De Jong-Keesing, p. 183] Vanaf 6 september waren er nauwelijks meer faillissementen meer in Amsterdam en Hamburg.[De Jong-Keesing, p. 201] Op 9 september meldden de burgemeesters aan Frederik de Grote, dat ze niet bevoegd waren\u00a0den loop der justitie<\/em>\u00a0te verhinderen.135<\/a><\/sup>\u00a0Op 11 september besloten de Staten-Generaal op aandringen van Frederik de Grote de huizen die zich insolvent hadden verklaard te ondersteunen. In Amsterdam lag de goederenhandel stil136<\/a><\/sup>\u00a0met uitzondering van de handel tegen contante betaling? De Neufville stuurde twee vaten met\u00a0Kriegsgeld<\/em>\u00a0ter waarde van 50.000 gulden terug naar Carl Leveaux.[De Jong-Keesing, p. 127] Op 12 september kocht Gotzkowsky zijn obligaties op Leipzig terug van Daniel Itzig. Op 15 september besloot Frederik dat de Berlijnse kooplieden geen voorkeursbehandeling behoefden om hun zaken in Hamburg te regelen. Op 18 september werd duidelijk dat de boekhouding van Gotzkowskys zijdefabriek al sinds 1756 niet deugdelijk bleek te zijn;137<\/a><\/sup>\u00a0er waren sindsdien geen balansen geproduceerd. Ook de boekhouding van De Neufville schijnt gebrekkig te zijn geweest. Dat zij daarin uitzonderingen zouden zijn is niet erg aannemelijk. Op 23 september besloot de Staten-Generaal geen aparte commissie inzake De Neufville in het leven te roepen.138<\/a><\/sup> Sinds hij zijn koetsen had verkocht en verplaatste hij zich naar ieders leedvermaak te voet. 19 september zou de laatste dag met paniek kunnen zijn geweest; er waren 33 wisselprotesten. Op 24 september schreef Frederik opnieuw een brief aan de Staten-Generaal, waarin hij De Neufville een \u201caffineur\u201d of keurmeester van zilver noemt.139<\/a><\/sup> [De Jong-Keesing, p. 127?] Voor het faillissement van Hasselgreen werd een oplossing gevonden.[De Jong-Keesing,p. 167]<\/p>\n
Op 4 oktober kwam de Pruisische gezant\u00a0Thulemeyer\u00a0<\/a>aan in Den Haag; hij produceerde \u201cCauses de nombreuses faillites qui ont suivi celles de fr\u00e8res de Neufville en ao\u00fbt 1763<\/em>\u201c? Op 5 oktober 1763 plaatste de Schlesische Zeitung een verrassende verklaring van de faillissementen, maar niet geheel bevredigend omdat er weinig bronnen zijn die een dergelijke gang van zaken staven. Enkel Johann Beckmann, [Kernkamp, GW:\u00a0Johan Beckmann\u201ds\u00a0dagboek\u00a0van zijne reis door Nederland in 1762. Bijdr: in Meded. van het Hist. Genootsch. Utrecht 33 (1912), p. 320.<\/a>] , en Zappey schonken in de vorige eeuw aandacht aan het transport van zilver of aan de smelterijen.2<\/a><\/sup> De toegepaste techniek is door J.H. M\u00fcntz, een 18e eeuwse schilder, graveur, architect en metallurg, die in Weesp in de zilversmelterij en de porseleinfabriek van de graaf van Gronsveld<\/a> werkte, beschreven. Volgens M\u00fcntz werden bij De Neufville\u2019s smelterij meermalen foutieve proc\u00e9d\u00e9s toegepast.140<\/a><\/sup><\/span><\/p>\n
Alle diese Banquerotte sagt man, sind durch die Fallimente der Aaron Joseph und der Gebr\u00fcdere Neufville veranlasset worden. Diese beyde letzteren haben eine Unternehmung gewagt, deren Weitl\u00e4ufigkeit, und noch weniger das Ungemach, dem selbige blos gestellet war, sie nicht kenneten: Sie wollen alle schlechte M\u00fcnzen, welche in vorigem Krieg in Teutschland \u00fcberhand genommen, an sich ziehen. Sie setzten zum Grund, die zuerst angekommen, m\u00fcsten den Schmelztiegel pa\u00dfiren, der erste Theil w\u00fcrde den 2ten bezahlen, dieser den 3ten u.s.w. bis diese M\u00fcnzen g\u00e4nzlich ersch\u00f6pfet w\u00e4ren: zu dem Ende legten sie zu Haarlem eine Gieserey an wo aber die allerbesten Operationen so ungl\u00fccklich abliefen, da\u00df sie durch den Bruch verschiedener Schmelztiegel schon in gro\u00dfen Verlust gesetztet wurden. Mittlerweile giengen die Ueberschickungen aus Teutschland immer fort; denn gegen Ende des vorigen Jenner\u00df [Januar] hatten sie bereits \u00fcber 300 Karren empfangen, deren jeder \u00fcber 200 Thaler nur Kosten verursachet. Sie befanden sich dabey in der unumg\u00e4nglichen Nothwendigkeit, allen ihr Credit aufzubieten, um aller Orten Ried und Antwort zu geben, und ihr Papier nach allen Europ\u00e4ischen Pl\u00e4tzen, insonderheit nach Hamburg zu verschicken, wo einige H\u00e4user an dieser Unternehmung ebenfals Theil gehabt. Alles dieses aber war noch nicht zureichend; sie sahen sich gen\u00f6thiget, alles einmal gela\u00fcterte Geld zu verpf\u00e4nden, unerachtet solches zweymal h\u00e4tte gel\u00e4utert werden sollen. Dieses konnte aber auch nicht zureichen, und sie verpf\u00e4ndeten endlich die schlechten M\u00fcnzen selbst, so, wie sie selbige aus Teutschland emfangen hatten, um ein Interesse von 6 auf hundert. Bey einem solchen Unternehmen war es unm\u00f6glich zu bestehen, wie es dann diejenigen gar bald eingesehen, die nur in etwas das Commercium der Materien verstehen. Dieses Commercium hatte auch die Amsterdamer B\u00f6rse an M\u00fcnzen dergestalt entsch\u00f6pfet, da\u00df fast keine mehr zu haben waren. Auf beweldete Art, meinen ihrer viele, h\u00e4tten die Gebr\u00fcdere Neufville selbst in ihr Ungl\u00fcck sich gest\u00fcrzet. Wir wollen es denen Gelehrten in dem Commercie \u00fcberlassen, das weitere hievon zu beurtheilen. Bis dahin hat sich weder in Rotterdam noch in denen St\u00e4dten der Provinz Seeland kein schlimmer Zufall ge\u00e4u\u00dfert, und dieses m\u00f6chte f\u00fcr eine Zeit das gro\u00dfe Handelswesen nach dieser Seite ziehen.<\/pre>\n
Op vrijdag 7 oktober gaf De Neufville zichzelf aan en kwam onder\u00a0curatele<\/a>\u00a0te staan. De\u00a0Desolate Boedelkamer<\/a> kreeg beschikking over zijn goederen. De Neufville had nog moeite gedaan uit haar handen te blijven. Er heerste destijds een groot wantrouwen tegen die stedelijke instelling omdat de afhandeling daar soms een generatie lang (of 33 jaar) kon duren. Op 8 oktober verklaarden zijn broers Pieter, David en Balthasar De Neufville tenoverstaan van de curatoren en notaris geen compagieschap gehad met hun broer Leendert die handelde onder de naam Gebroeders de Neufville.[https:\/\/archief.amsterdam\/archief\/5075\/13962<\/a>] Op 10 oktober begon de schatster Catharina van Oyen met inventarisatie van zijn bezit. Op 24 oktober (24 VIIIber), en niet op 24 augustus zoals Van Nierop en De Jong-Keesing vermelden, is de boedel van De Neufville getaxeerd voor 6.390 of met een verhoging (een marge?) van 10% voor 7.022 gulden. De volgende dag is zijn zaak behandeld. Het vermoeden bestond dat De Neufville delen van zijn boekhouding had achtergehouden.141<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n\n\n
jaar<\/td>\ntotaal<\/td>\nDeutz<\/td>\nClifford<\/td>\nHope<\/td>\nPels<\/td>\nGrill<\/td>\nTerborch<\/td>\nPoll<\/td>\nSmeth<\/td>\nMuilman<\/td>\nNeufville<\/td>\nMarcelis<\/td>\nWarin<\/td>\nSantheuvel<\/td>\n13 banken<\/td>\n<\/td>\nsurinam<\/td>\n%<\/td>\nhamburg<\/td>\nstockholm<\/td>\ndantzig<\/td>\nwisselbrief<\/td>\nnegotiatie<\/td>\neustatius<\/td>\nengeland<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
1763<\/td>\n19.744<\/td>\n<\/td>\n108<\/td>\n563<\/td>\n118<\/td>\n748<\/td>\n26<\/td>\n37<\/td>\n160<\/td>\n151<\/td>\n657<\/td>\n316<\/td>\n43<\/td>\n85<\/td>\n3012<\/td>\n15,26%<\/td>\n390<\/td>\n1,98%<\/td>\n1534<\/td>\n685<\/td>\n446<\/td>\n113<\/td>\n<\/td>\n68<\/td>\n4<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
In november 1763 was de crisis voorbij; de wisselkoersen in Berlijn daalden naar een normaal niveau zoals die voor 1759 hadden bestaan.[De Jong-Keesing, p. 172, 174] [Roberds &Quinn, p. ?] (Van Dillen stelt dat de voorraad edel metaal der Wisselbank nooit zo groot is geweest als in de jaren 1763-65, namelijk 31 miljoen gulden. Ook een groot deel van het in Engeland ingevoerde goud en zilver kwam uiteindelijk in Amsterdam terecht.[J.G. van Dillen, p. 447, 597, 606]).Het jaar 1763 telde 113 akten met betrekking tot wisselbrieven\u00a0 en 19.744 op wisselprotesten. Grill (748), De Neufville 657) en Hope & Co (568) maar ook Marcelis (316) waren naar het zich laat aanzien de belangrijkste slachtoffers van de crisis. De omzet van Hope bereikte 47 miljoen gulden in 1762. Deze piek werd gevolgd door een scherpe daling in 1763 en 1764, toen de cijfers respectievelijk 42 en 33 miljoen gulden bedroegen.[M.G. Buist, p. 11] De meeste wisselprotesten waren op Hamburg (1534), Stockholm (685) en Dantzig (446). De Smeth (160), Muilman (151), \u00a0Pels & Zoonen (118) en Clifford (108) ontsprongen de dans.<\/p>\n
Grill en Clifford zouden de volgende crisis in 1773 niet overleven, ook Poll kreeg het moeilijk met hypotheken op Suriname. Pels sloot in 1774 zijn deuren, maar om andere redenen.<\/p>\n
Zie ook: Wisselprotesten in Amsterdam, 1750\u20131776<\/a><\/p>\n
\n
<\/div>\n
    \n
  1.  Anthonie en Johannes Grill bewoonden sinds 1733 Keizersgracht 123,het prestigieuse Huis met de Hoofden, dat in 1775 werd ontruimd. ↩<\/a><\/span><\/li>\n
  2.  W.M. Zappey (1982) Porselein en zilvergeld in Weesp ↩<\/a><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n
    <\/div>\n
    <\/path><\/svg><\/i> \"Loading\"<\/p>\n
    <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
    Op zaterdag 23 juli begonnen de problemen voor De Neufville, want Grill eist betaling van een wisselprotest. Op maandag 25 juli deden zich de eerste tekenen van een naderende crisis voor. Hope & Co en Muilman eisten prompte betaling van diverse vervallen wisselbrieven, maar kreeg te maken met wisselprotesten. Twee Amsterdamse handelshuizen, dat van de … Lees verder Crash Amsterdam augustus 1763<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n
    <\/div>\n
    <\/path><\/svg><\/i> \"Loading\"<\/p>\n
    <\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-6282","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"a3_pvc":{"activated":true,"total_views":2765,"today_views":0},"yoast_head":"\nCrash Amsterdam augustus 1763 - Taco Tichelaar<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Crash Amsterdam augustus 1763\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Op zaterdag 23 juli begonnen de problemen voor De Neufville, want Grill eist betaling van een wisselprotest. Op maandag 25 juli deden zich de eerste tekenen van een naderende crisis voor. Hope & Co en Muilman eisten prompte betaling van diverse vervallen wisselbrieven, maar kreeg te maken met wisselprotesten. Twee Amsterdamse handelshuizen, dat van de … Lees verder Crash Amsterdam augustus 1763 →\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Taco Tichelaar\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T18:19:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"15 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/\",\"name\":\"Crash Amsterdam augustus 1763 - Taco Tichelaar\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/2\\\/25\\\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\\\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\",\"datePublished\":\"2019-10-08T16:51:41+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T18:19:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/2\\\/25\\\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\\\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/upload.wikimedia.org\\\/wikipedia\\\/commons\\\/thumb\\\/2\\\/25\\\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\\\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/crash-augustus-1763\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Crash Amsterdam augustus 1763\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"Taco Tichelaar\",\"description\":\"geschiedenis, huisonderzoek\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g\"},\"description\":\"My hobby is house and occupant research of canal houses in Amsterdam. Of some canal houses much is known, but in general I collect relevant information in tax books, stored in the Amsterdam city archive, in the literature or on internet. \u201c According to Zhuang zi, a Tao philosopher life is limited and knowledge to be gained is unlimited.' [2] \u201d\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/tacotichelaar.nl\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/taco.tichelaar\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/taco-tichelaar-a01036221\\\/\",\"https:\\\/\\\/en.wikipedia.org\\\/wiki\\\/User:Taksen\"],\"knowsAbout\":[\"18e eeuw\"],\"knowsLanguage\":[\"duits\",\"engels\",\"nederlands\",\"fries\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Crash Amsterdam augustus 1763 - Taco Tichelaar","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Crash Amsterdam augustus 1763","og_description":"Op zaterdag 23 juli begonnen de problemen voor De Neufville, want Grill eist betaling van een wisselprotest. Op maandag 25 juli deden zich de eerste tekenen van een naderende crisis voor. Hope & Co en Muilman eisten prompte betaling van diverse vervallen wisselbrieven, maar kreeg te maken met wisselprotesten. Twee Amsterdamse handelshuizen, dat van de … Lees verder Crash Amsterdam augustus 1763 →","og_url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/","og_site_name":"Taco Tichelaar","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar","article_modified_time":"2025-12-12T18:19:31+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"15 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/","url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/","name":"Crash Amsterdam augustus 1763 - Taco Tichelaar","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg","datePublished":"2019-10-08T16:51:41+00:00","dateModified":"2025-12-12T18:19:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/#primaryimage","url":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg","contentUrl":"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg\/443px-Interieur%2C_ingangspartij%2C_met_bovendeurstuk%2C_van_de_Desolate_Boedelkamer_-_Amsterdam_-_20407932_-_RCE.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/crash-augustus-1763\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Crash Amsterdam augustus 1763"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/","name":"Taco Tichelaar","description":"geschiedenis, huisonderzoek","publisher":{"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#\/schema\/person\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/#\/schema\/person\/9507958c5bf79d94fffc2702606bc3a6","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g","caption":"admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a49b40cf75021306b5946fce4549f64c43bfe4038dec77cf518111eb1b9e3f77?s=96&d=identicon&r=g"},"description":"My hobby is house and occupant research of canal houses in Amsterdam. Of some canal houses much is known, but in general I collect relevant information in tax books, stored in the Amsterdam city archive, in the literature or on internet. \u201c According to Zhuang zi, a Tao philosopher life is limited and knowledge to be gained is unlimited.' [2] \u201d","sameAs":["https:\/\/tacotichelaar.nl","https:\/\/www.facebook.com\/taco.tichelaar","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/taco-tichelaar-a01036221\/","https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/User:Taksen"],"knowsAbout":["18e eeuw"],"knowsLanguage":["duits","engels","nederlands","fries"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12241,"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6282\/revisions\/12241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tacotichelaar.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}