Maandelijks archief: juni 2026

Jacob Fredrik Roelof Roosdorp

O.Z. Voorburgwal met het Heerenlogement op de achtergrond door F. Roosdorp

Fredrik Roosdorp werd op 9 oktober 1839 in Haarlem geboren, dus niet in Amsterdam, zoals lange tijd werd aangenomen.1 Zijn vader was Sietse Johannes Roosdorp, zijn moeder was Johanna Catharina Willer, beide geboren in Haarlem. Zijn vader werkte voor de Hollandsche spoorwegmaatschappij en was eerst opzichter, later stationschef.

Het gezin verhuist naar de omgeving van het Amsterdamse eindstation, Hollandsche Spoorweg Station, huis nr. 49.

Het tijdelijke station d'Eenhonderd Roe is op 20 september 1839 geopend voor de eerste spoorlijn van Nederland tussen Amsterdam en Haarlem. Het lag ongeveer 368 meter (100 Rijnlandse roeden) buiten de stadsgrens, op het grondgebied van de gemeente Sloten, net ver van de Van Hallstraat. Pas in 1842–1843 werd het definitieve station Willemspoort tegenover de Haarlemmerpoort geopend, dat veel dichter bij de stad lag.2

De schilder van dorps- en stadsgezichten groeide op aan de westelijke stadsrand van Amsterdam, nabij de Willemspoort, en de spoorlijn naar Haarlem. Dit was het beginpunt van de eerste spoorlijn van Nederland, geopend in 1839 tussen Amsterdam en Haarlem. Het Hollandsche Spoorweg Station lag langs de Haarlemmertrekvaart.

Station Willemspoort van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij door C. Springer, ca 1845

Zijn vader was in 1849 stationschef bij de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. In 1849 was de lijn Amsterdam–Haarlem nog betrekkelijk bescheiden. Volgens de dienstregelingen uit die tijd reden er slechts enkele treinen per dag in elke richting.

Uit het bevolkingsregister blijkt dat het adres “Hollandsche Spoorweg Station nr. 49” niet één woning betrof, maar een groter complex waarin meerdere gezinnen en spoorwegbeambten woonden.

S.J. Roosdorp verhuisde al rond 1852 naar Rotterdam omdat hij als stationschef van werd benoemd.3 In 1856 was hij betrokken bij de oprichting of uitbreiding van de Rotterdamse diergaarde Blijdorp, grenzende aan het emplacement. In 1857 werd hij benoemd in het bestuur van Arti en Amicitiae, opgericht in 1839. In 1860 is hij opnieuw stationchef in Amsterdam. In 1862 stelde hij voor de schotten in de trein te vervangen door glazen, zodat de conducteur door de hele trein kon zien.

De vader in 1863 lid van het Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten en zat in het bestuur van Arti en Amicitiae. Hij verzamelde voorwerpen uit de veldtocht van 1830, die in 1869 zijn tentoongesteld. Hij is in 1872 overleden in de Baljuwlaan te Haarlem, 55 jaar oud. De weduwe verkocht zijn verzameling aan het rijk.

Toen Frederik 18 jaar werd, is hij opgeroepen voor militaire dienst in Rotterdam. De kunstenaar overleed op 1 of 3 mei 1865 op 26-jarige leeftijd aan de Haarlemmerweg, op of nabij dezelfde locatie waar zijn vader werkzaam was.4

Van Roosdorp is maar een beperkt oeuvre bekend. Hij schilderde “capriccios” in Delft, Den Haag, Utrecht en Enkhuizen.

  1. https://www.openarchieven.nl/nha:6ae16f5c-aaae-4545-966b-64b645f08d02
  2. Het station bij de Willemspoort werd in 1880 gesloopt om plaats te maken voor het Westerpark.
  3. Dat station bij de Delftse poort in Neo-Gotische stijl kwam in 1848 gereed.
  4. https://www.openarchieven.nl/transcripties/zoek.php?q=Jacob+Fredrik+Roelof+Roosdorp